۱۳۹۰ مرداد ۱۵, شنبه

صداقت کافی است؟ (نقدی بر عملکرد رسانه های خبری سبز)

تقدیم به صاحبان قلمهای شکسته و قلبهای دردآشنا اما امیدوار...

به تیتر خبرهای رسانه های سبز امروز و دیروز نگاه میکنم:
حذف سیزده رشته علوم انسانی از دانشگاه علامه طباطبایی
سخنگوي فراكسيون اقليت: نشانه ای برای برگزاری انتخابات عادلانه دیده نشده است
وضعیت وخیم رضا جوشن، زندانی سیاسی محبوس در زندان گوهردشت
به سراغ رسانه ی دیگر میروم:
تجمع اعتراضی پرستاران بیمارستان امام خمینی
پاسخ معاون دانشگاه علامه به حذف یکباره برخی از رشته های علوم انسانی: بزرگ‌نمایی می‌کنید، موضوع کاملا طبیعی است
معصومه ابتکار: با شرایط موجود، نمی‌توان از اصلاح‌طلبان انتظار حضور در انتخابات را داشت
یکی از تفاوتهای قابل لمس و بررسی فضای مجازی و حتی احتمالاً فضای کلی جامعه پس از اتفاقات سال 88 ایران، اهمیت پیدا کردن نقش سایتهای خبری بود. افزایش قابل توجه میزان مراجعه ی عمومی روزانه به سایتهای خبری، تولد سایتهای خبری جدید فارسی مانند کلمه و جرس و رسا و موارد مشابه همه و همه باعث افزایش سطح تأثیرگذاری و اهمیت یافتن بیشتر "خبر" در سطح جامعه (به خصوص در میان جوانان و قشر تحصیلکرده تر) شده.
از طرفی حس میکنم که نگاهی کلی به وضعیت خبررسانی و تحلیلهای این سایتها و منابع خبری جدید و مرجع نشان میدهد که بخش غالب اخبار منعکس شده از سوی رسانه ها اخباری با بار منفی و ناراحت کننده هستند. یعنی نوع نگاه و جهتگیری دست اندرکاران و مخاطبان این رسانه های خبری باعث میشود که این سایتها اخباری را گزینش کنند و در صدر رویکرد اطلاع رسانی شان بنشانند که مربوط به وقایع غالباً منفی و ناراحت کننده باشد: از پخش اخبار مربوط به بازداشتها، اعدامها و افزایش قیمتها گرفته تا بازنشستگی اساتید دانشگاه و بر هم خوردن تجمعات و مانند آن.
شاید بتوان گفت که این نوع گزینش اخبار با بار منفی (گرچه غالباً درست و صحیح هم هستند و واقعاً هم اتفاق هم افتاده اند) و پمپاژ آن به داخل ذهنیت عمومی نخبگان "نتایج ناخواسته"ی جدی دیگری هم دارند؛ به عنوان مثال دامن زدن به فضای ناامیدی در این بخش مهم جامعه، افزایش افسردگی ذهنی جمعی، برساخت تصویری کاریکاتورگونه و بیش از حد سیاه و شاید حتی بروز نوعی انفعال عملی و ایده آل گرایی از جمله ی این عواقب و نتایج ناخواسته باشد.
احتمالاً بخش مهمی از این رویکرد، ناشی از عدم اطلاع رسانی غالب این وقایع از سوی مجاری رسمی خبری و رسانه های پربیننده ی رسمی داخلی (مانند صدا و سیما و روزنامه ها و ...) و سانسور شدید خبری دائمی در داخل کشور است که استراتژی این رسانه ها را نوعی "آگاهی رسانی عمومی" بخش تاریک وقایع جامعه قرار داده است. اما غافل از اینکه اینگونه اطلاع رسانی وقایع ناگفته ی رسانه های رسمی خود دوباره تصویری کاریکاتورگونه و این بار بیش از حد سیاه از جامعه را برساخت میکند که عوارض منفی خاص خود را دارد.
شاید بهتر آن باشد که برای کاهش این عوارض منفی جدی ناخواسته - که قطعاً با بعد مهم دیگر استراتژی این رسانه ها یعنی "امید آفرینی" در جهت بهبود شرایط در تناقض است- اصلاحاتی در نحوه اطلاع رسانی و گزینش اخبار این رسانه ها صورت گیرد: آیا در جامعه اتفاقات خوب و مثبت (هر چند با حجم کمتر و هر چند از سوی نیروهای به اصطلاح حکومتی و حتی دولتی و یا نیروها و افراد مستقل و غیروابسته به دولت نظیر ان.جی.او ها یا سایر نهادهای اجتماعی) به وقوع نمیپیوندد؟ آیا به راستی جامعه ی ما از وقایع خوب و امیدبخش و زیبا خالی است؟ درست است که این رسانه ها تا حد امکان سعی میکنند - بر خلاف رسانه های حکومتی- از دروغگویی و اغراق دور باشند، اما تا چه حد تصویری کلی که در آینه ی رسانه های خبری سبز از جامعه برساخت میشود با واقعیت جامعه انطباق دارد؟

شاید علاوه بر اینکه لازم باشد فقط راست بگوییم، لازم باشد سعی کنیم "تمام" راست ها را در کنار هم بگوییم.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر